Mój wizerunek został wykorzystany do stworzenia nagrania w „AI” co mogę zrobić?
W dzisiejszych czasach rozwój modeli „AI” jest bardzo dynamiczną dziedziną, która zdaje się nie mieć granic. Przedsiębiorstwa technologiczne coraz częściej chwalą się wykorzystaniem funkcji „AI” przy sowich produktach. „AI” szybko też stało się elementem naszej codzienności – z jego pomocą wyszukujemy informacje, sprawdzamy teksty, generujemy i przerabiamy zdjęcia. Co do wyszukiwania informacji, oczywistym jest, że należy je weryfikować, o czym chociażby ChatGPT ostrzega. Jednakże w tym tekście chciałbym się skupić na aspekcie generowania zdjęć i wykorzystania wizerunku realnej osoby, a potem odpowiedzi na pytanie jak chronić się kiedy nasz wizerunek zostanie tak wykorzystany.
Deep fake
Pojęcie nie ma to legalnej lub nawet jednorodnej definicji, jednakże w ramach kultury w internecie przyjmuje się, że jest to technika tworzenia lub modyfikacji obrazów, filmów, dźwięków za pomocą sztucznej inteligencji, tak by wyglądały na prawdziwe. W ramach niniejszego tekstu zawężamy niniejszy wywód do treści generowanych na podstawie wizerunku prawdziwych osób, które przez piszącego prompt mogły zostać przedstawione w sytuacjach w których nigdy nie uczestniczyły lub okolicznościach, w których nie się nie znalazły.
Wręcz oczywistym jest, że tak wygenerowane zdjęcie może naruszać czyjeś dobre imię lub godność osobistą. Materiały takie mogą mieć charakter humorystyczny, który od razu wskazuje na absurd danej sceny i nie jest prawdziwa, wtedy naruszając czyjeś dobra osobiste. Może też się zdarzyć, że tak wygenerowany filmik, materiał lub ścieżka dźwiękowa, będą skutecznie imitować rzeczywistość.
Podstawa prawna
Podstawą prawną do ochrony twoich dóbr osobistych jest art. 23 k.c. – Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.
Katalog ten nie jest zamknięty i wymienia tylko przykładowe dobra osobiste. Nagrania takie mogą naruszać wizerunek, cześć, godność, dobre imię, prywatność.
Dodatkowo wskazać należy, art. 81 Prawa autorskiego, który uzależnia publikację wizerunku od zezwolenia osoby przedstawianej.
Czego możesz żądać od autora deepfake’u?
Na podstawie art. 24 k.c. osoba, której dobra osobiste zostały zagrożone lub naruszone, może w zależności od okoliczności, żądać zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, odpowiedniego oświadczenia a w razie szkody majątkowej także jej naprawienia. Przekładając to na realia deepfake’u można rozważyć żądanie: usunięcia filmu, zdjęcia lub nagrania; zaprzestania jego dalszego publikowania; usunięcia go z konkretnych profili lub stron; opublikowania przeprosin albo sprostowania; zakazania dalszego wykorzystywania wizerunku; zapłaty zadośćuczynienia; odszkodowania, jeżeli materiał spowodował wymierną szkodę.
Deepfake jako przestępstwo
Sam w sobie deepfake nie jest przestępstwem, wszystko jest zależne od sposobu wykorzystania wizerunku.
Szczególnym przypadkiem jest przestępstwo z art. 190a § 1 i 2 k.k., które obejmuje on podszywanie się pod inną osobę z wykorzystaniem jej wizerunku lub innych danych umożliwiających publiczną identyfikację, jeżeli prowadzi to do wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej. Przykładowo może to być utworzenie fałszywego profilu na portalu społecznościowym i publikowanie wygenerowanych nagrań, mających na celu upokorzenie.
Deepfake o charakterze seksualnym
Szczególnym przypadkiem deepfake jest wygenerowany obraz o charakterze seksualnym. To może być zdjęcie przedstawiające nagą osobę albo materiał pornograficzny, w którym twarz pokrzywdzonego została „nałożona” na inna osobę.
Po zmianach AI Act z lipca 2026 r. wprowadzono zakaz określonego wykorzystania systemów AI do tworzenia lub manipulowania realistycznymi treściami przedstawiającymi intymne części ciała identyfikowalnej osoby albo jej udział w jednoznacznie seksualnych czynnościach bez odpowiedniej, wyraźnej zgody.
Natomiast kwalifikacja karna wymaga rozpatrzenia konkretnego przypadku, gdyż może stanowić naruszenie art. 191a k.k., który stanowi o rozpowszechnianiu „wizerunku nagiej osoby lub osoby w trakcie czynności seksualnej” bez zgody. Obecnym problemem orzecznictwa jest czy w wypadku obrazu całkowicie wygenerowanego w Ai może kwalifikować to jako naruszenie niniejszego artykułu.
Pierwsze kroki – po znalezieniu deepfake
- Zabezpiecz dowody.
Screenshoty, adres URL, nazwa profilu, data publikacji, komentarze, liczba wyświetleń, kopia materiału. - Nie ograniczaj się do zgłoszenia treści.
Jeśli platforma ją usunie, później może być trudniej wykazać zakres naruszenia. - Ustal, gdzie jeszcze materiał został opublikowany.
- Zgłoś materiał platformie lub administratorowi strony.
- Rozważ wezwanie autora do natychmiastowego usunięcia materiału i zaprzestania naruszeń.
- Przy poważnym naruszeniu rozważ zabezpieczenie roszczenia oraz postępowanie sądowe.
- Jeżeli zachowanie może stanowić przestępstwo – zgłoszenie organom ścigania.
Co na to AI Act?
Art. 50 AI Act nakłada na podmiot korzystający z AI do tworzenia lub manipulowania treścią stanowiącą deepfake obowiązek ujawnienia, że materiał został sztucznie wygenerowany lub zmanipulowany, z pewnymi wyjątkami i szczególnymi zasadami m.in. dla oczywistej satyry czy twórczości artystycznej.
Natomiast co najważniejsze oznaczenie materiału jako stworzonego przez AI nie oznacza jednak automatycznie, że jego publikacja jest zgodna z prawem. Deepfake może być wyraźnie oznaczony jako fikcyjny, a mimo to naruszać dobra osobiste osoby przedstawionej.