Wielu klientów jest zaskoczonych, gdy dzwonię do nich z informacją, że sprawa została rozpoznana – sąd cywilny wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym. W sytuacji, gdy wyrok cywilny okazał się dla klienta niekorzystny, często słyszę pytanie: czy sąd cywilny naruszył moje prawo do sądu?
Naruszenie prawa do sądu
Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji: „Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd”. Jest to ogólna zasada działania sądu, która doznaje jednak wyjątków. Odstępstwa od tej zasady mają służyć przede wszystkim dobru obywateli – nierzadko ograniczenie uprawnień strony służy pełniejszej realizacji innego przysługującego obywatelowi prawa.
Podobnie jest w przypadku, gdy sąd po zapoznaniu się z materiałem dowodowym dochodzi do przekonania, że ma wystarczający materiał do wydania sprawiedliwego wyroku i nie jest konieczne wzywanie stron do przedstawienia swojej sprawy podczas rozprawy.
Sąd nie dał mi szansy przedstawić wszystkich argumentów. Czy mimo to mógł zamknąć rozprawę i wydać wyrok?
W toku postępowania cywilnego sąd powinien zobowiązać strony do przedstawienia wszystkich dowodów i okoliczności sprawy, by dysponował zupełnym materiałem dowodowym. Warto już na etapie sporządzania pozwu lub odpowiedzi na pozew dostarczyć sądowi wszystkich informacji. Już w pierwszych pismach procesowych strona powinna w sposób zupełny przedstawić swoją sprawę cywilną sądowi. Jeśli tak się nie stanie, strona może ponieść negatywne konsekwencje procesowe.
Warto wówczas rozważyć, czy stopień skomplikowania sprawy nie wymaga udziału doświadczonego adwokata. Adwokat nie tylko doradzi, jakie dokumenty powinny zostać złożone w sprawie przed sądem cywilnym, ale także pomoże przy pozyskaniu niezbędnych informacji. Złożenie wszystkich dokumentów na wczesnym etapie postępowania przyspiesza także jego przebieg – sąd nie musi wtedy oczekiwać na uzupełnienie materiału dowodowego, bowiem dysponuje wszystkimi potrzebnymi dowodami.
Sąd uprzedził mnie o możliwości wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Co mam zrobić?
Regułą jest, że sąd zawiadamiając o możliwości wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, wzywa strony do przedstawienia stanowiska końcowego w sprawie. Tym samym daje stronom szansę na podsumowanie przedstawionych dowodów i przedstawienie ostatecznego stanowiska. Złożenie pisma ułatwia sądowi zapoznanie się z pełnym materiałem dowodowym – strona może wskazywać na konkretne, istotne z punktu widzenia rozpoznania sprawy dowody i przedstawić uzasadnienie dla swoich racji.
Sporządzenie takiego pisma może wymagać pomocy doświadczonego prawnika, który po zapoznaniu się z całym materiałem dowodowym zgromadzonym dotychczas w sprawie podpowie, na co najrozsądniej zwrócić uwagę sądu przed wydaniem wyroku, i sporządzi profesjonalne pismo w imieniu klienta. Adwokat może także zwrócić sądowi uwagę na braki w materiale dowodowym, które przed wydaniem wyroku powinny być uzupełnione. Ocena sytuacji wymaga jednak szczegółowej analizy konkretnej sprawy, nie warto zatem zwlekać w sytuacji, gdy potrzebna jest pomoc adwokata.
W sprawie mam nowy dowód, a sąd już zamknął rozprawę. Co w takiej sytuacji?
Zdarza się, że strona uzyskuje nowy ważny dowód już w czasie trwania postępowania sądowego przed sądem cywilnym. W takiej sytuacji należy niezwłocznie przedstawić ten dowód sądowi, mimo zamknięcia rozprawy. Do oceny sądu należy bowiem, czy uważa, tak jak strona, że dowód ten ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nawet jeśli rozprawa została zamknięta, warto zasięgnąć porady adwokata, w jaki sposób najskuteczniej działać w takiej sytuacji. Sprawny adwokat podpowie, jakie wnioski dowodowe złożyć oraz jakie wnioski merytoryczne należy sformułować, by zwiększyć szanse na przyjęcie nowych dowodów.
Skąd mogę się dowiedzieć, dlaczego sąd wydał w mojej sprawie niekorzystny wyrok?
Zasadą jest, że sprawa sądowa cywilna jest rozpoznawana po zamknięciu rozprawy na posiedzeniu jawnym – wówczas sąd, w obecności stron, odczytuje wyrok i przedstawia zasadnicze motywy rozstrzygnięcia. Pozwala to na poznanie głównych argumentów sądu przemawiających za wydaniem wyroku o określonej treści. W sytuacji, gdy sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym, strony dowiadują się jedynie o treści wyroku, bez jego uzasadnienia. Strona, która chce poznać argumentację sądu cywilnego, nie jest jednak pozbawiona takiej możliwości – w ustawowym terminie może złożyć wniosek o pisemne uzasadnienie wyroku. Wniosek powinien być złożony na piśmie i stosownie opłacony. W odpowiedzi sąd przedstawi pełną argumentację dotyczącą rozstrzygnięcia.
Jeśli wyrok nie jest dla strony korzystny, a uzasadnienie wydaje się niezrozumiałe, warto zweryfikować poprawność rozstrzygnięcia u adwokata. Analiza profesjonalisty może pomóc w podjęciu decyzji o złożeniu środka zaskarżenia. Adwokat udzieli pełnej informacji zarówno co do argumentów przemawiających za odwołaniem się od wyroku, ale też przedstawi słabe punkty analizowanego przez sąd cywilny materiału dowodowego. Zdarza się, że sąd II instancji dokonuje odmiennej oceny sprawy, opierając się na argumentacji przytoczonej przez adwokata w środku zaskarżenia.
Stan prawny na wrzesień 2026
Autor: adw. Emilia Bolewska – Kibler